Mity na temat leczenia boreliozy
Podobieństwo objawów do innych chorób oraz inne aspekty medyczne są powodem powstawania szeregu mitów na temat rozpoznania i leczenia boreliozy.
Według najnowszych wytycznych opracowanych przez Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych brak jest podstaw naukowych do stosowania wielomiesięcznej antybiotykoterapii lub wielokrotnego powtarzania kuracji.
Stosowanie się do wytycznych, zgodnych z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia, daje szansę na rzetelne rozpoznanie i właściwą terapię, zmniejszając tym samym ryzyko wystąpienia powikłań. A tych przy boreliozie nie brakuje. Wiele objawów pozostaje nierozpoznanych przez całe lata.
Postacie boreliozy
Borelioza z Lyme jest wielonarządową chorobą wywołaną przez krętki Borrelia burgdorferi sensu lato (w Polsce są to: B. burgdorferi, B. garinii, B. afzelii), przenoszone przez kleszcze Ixodes, której obraz kliniczny wiąże się z zajęciem skóry, stawów, układu nerwowego i serca.
Bolerioza z Lyme może występować pod różnymi postaciami i dla każdej z nich opracowano inne wytyczne przy postępowaniu terapeutycznym. Te postacie to:
- Rumień wędrujący (rumień pełzający, erythema migrans – EM) ujawnia się w miejscu ukłucia przez kleszcza zwykle po 1–3 tygodniach (może sięgać 3 miesięcy). Typowa zmiana początkowo ma formę plamy i szybko powiększa się wykazując centralne przejaśnienie.
- Borrelial lymphocytoma (BL). Ujawnia się u mniej niż 1% chorych, zwykle w kilka tygodni po ukłuciu przez kleszcza, jako pojedynczy guzek. Najczęstsza lokalizacja to małżowiny uszne, moszna i brodawki sutkowe. Ujawnia się częściej u dzieci niż dorosłych.
- Przewlekłe zanikowe zapalenie skóry kończyn. Sino-czerwone zmiany, początkowo z cechami obrzęku zapalnego, a później zaniku skóry, ujawniają się w wiele lat po zakażeniu. Rozpoznaje się zwykle u osób w podeszłym wieku, przeważnie u kobiet.
- Zapalenie stawów może przebiegać w formie różnych postaci klinicznych, wędrujących bólach kości i stawów, nawracających bólach kostnych oraz przewlekłych bólach stawów.
- Zapalenia mięśnia sercowego - najczęściej stwierdza się zaburzenia przewodnictwa w postaci bloków przedsionkowo-komorowych o zmiennym stopniu. Zwykle zaburzeniom czynności serca nie towarzyszą objawy kliniczne i są one wykrywane przypadkowo w trakcie diagnostyki innych postaci boreliozy z Lyme.
- Neuroborelioza. W stadium wczesnym rozsianym neuroborelioza może przebiegać m.in. jako porażenie nerwów czaszkowych, najczęściej nerwu twarzowego.
Rozpoznanie i leczenie
Wszystkie powyższe postacie, poza rumieniem wędrującym, rozpoznawane są za pomocą wykazania obecności przeciwciał przeciw Borrelia burgdorferi klasy IgM lub IgG w surowicy i potwierdzeniu histologicznym.
Decyzja o rozpoznaniu i leczeniu boreliozy z Lyme powinna być podejmowana wyłącznie przez lekarza w oparciu o obraz kliniczny z uwzględnieniem wyników badań dodatkowych. Terapia trwająca przynajmniej od 21 do 28 dni opiera się na antybiotykoterapii, która w zależności od postaci klinicznej choroby i tolerancji przez pacjenta, obejmuje przede wszystkim: doksycyklinę, amoksycylinę, cefuroksym, ceftriakson lub cefotaksym.
Jak zapobiegać boreliozie
Ponieważ profilaktyka czynna, czyli szczepienia są niedostępne, postawą zapobiegania boreliozie z Lyme jest:
- Ochrona ciała przed kleszczami podczas przebywania w rejonach ich występowania, chodzi głównie osłanianie jak największych powierzchni ciała, noszenie długich jasnych spodni, na których szybko można spostrzec kleszcza.
- Stosowanie repelentów, czyli substancji odstraszających kleszcze. Stosując repelenty, zwłaszcza u dzieci należy unikać środków zawierających DEET, która może powodować reakcje alergiczne w postaci wysypki. Warto poszukać naturalnej ochrony przed komarami i kleszczami, którą zapewni np. Mosbito Płyn odstraszający komary i kleszcze.
- Jak najszybsze usuwanie kleszczy w odpowiedni sposób. Przed wyjęciem absolutnie nie wolno smarować kleszcza tłuszczami, gdyż powoduje to u niego odruchy wymiotne, co zwiększa ryzyko zakażenia krętkami Borrelia.
Profilaktyka poekspozycyjna w formie jednorazowej dawki doksycykliny (p.o. 200mg), jest uzasadniona tylko w przypadku mnogiego pokłucia przez kleszcze podczas pobytu w rejonie endemicznym osoby dorosłej pochodzącej spoza tego terenu. Jednak skuteczność tego typu profilaktyki u dzieci nie została dotychczas potwierdzona.
Źródło: Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych
2011-06-28
